Ocena zagrożenia przestępczością na małych obszarach – problemy metodyczne
Kinga Kądziołka
ORCID: 0000-0001-9506-3044
kinga.kadziolka@vp.pl
Prokuratura Krajowa
DOI: 10.26366/PTE.ZG.2025.295
Download (pdf)
Cytowanie: Kądziołka, K. (2025). Ocena zagrożenia przestępczością na małych obszarach – problemy metodyczne. Zeszyty Naukowe Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w Zielonej Górze, 23, s. 211-234. DOI: 10.26366/PTE.ZG.2025.295
KODY JEL: C02, C43, K00Celem artykułu jest ocena możliwości wykorzystania wybranych miar statystycznych do porównywania małych obszarów pod względem zagrożenia przestępczością. Badanie przeprowadzono na podstawie danych dotyczących przestępczości stwierdzonej w wybranych powiatach w Polsce w latach 2020-2024. Wskazano, że znaczne, jednorazowe wahania wartości wskaźników przestępczości, często obserwowane na poziomie małych jednostek terytorialnych, mogą prowadzić do błędnych wniosków, jeśli analiza opiera się wyłącznie na danych z jednego roku lub na średnich wartościach wskaźników. W związku z tym zaproponowano wykorzystanie mediany wskaźników przestępczości jako alternatywnej miary porównawczej w sytuacjach występowania odchyleń od tendencji wieloletnich, omawiając jednocześnie zalety i ograniczenia takiego podejścia. W artykule dokonano oceny przestrzennego zróżnicowania przestępczości w Polsce z zastosowaniem metod statystyki przestrzennej, w tym globalnej statystyki Morana, oraz przeprowadzono identyfikację skupień powiatów o podobnym poziomie zagrożenia przestępczością przy użyciu hierarchicznej metody Warda. Ponadto zaproponowano miernik taksonomiczny służący do oceny zagrożenia przestępczością, oparty wyłącznie na zmiennych opisujących to zjawisko. Przedstawiono zarówno klasyczną wersję miernika, jak i jego modyfikację uwzględniającą zależności przestrzenne. Wykazano, że zastosowanie mierników taksonomicznych umożliwia bardziej kompleksową ocenę zagrożenia przestępczością niż wykorzystanie pojedynczych wskaźników oraz pozwala ograniczyć wpływ jednorazowych wahań danych na wyniki analiz.
Słowa kluczowe: przestępczość, miernik taksonomiczny, metoda Warda, statystyka Morana, małe obszary
Assessing the risk of crime in small areas – methodological problems
The objective of this article is to evaluate the viability of employing a selected set of statistical measures for comparing small geographical areas in terms of crime risk. The study is based on data on recorded crime in selected counties in Poland over the period 2020-2024. It is demonstrated that substantial, one-off fluctuations in crime rates, frequently observed at the level of small territorial units, may lead to erroneous conclusions when analyses rely solely on data from a single year or on average values. To address this issue, the article proposes the use of the median crime rate as an alternative comparative measure in situations where deviations from long-term trends occur, and discusses both the advantages and limitations of this approach. Spatial differentiation in crime across Poland is examined using methods of spatial statistics, including Moran’s global statistic, while clusters of counties with similar levels of crime risk are identified using Ward’s hierarchical method. Furthermore, a multidimensional taxonomic measure for assessing crime risk is proposed, based exclusively on variables describing this phenomenon. Both a classical version of the measure and a modified version incorporating spatial dependencies are presented. The results indicate that the use of taxonomic measures allows for a more comprehensive assessment of crime risk than individual indicators and reduces the influence of one-off fluctuations in the data on analytical outcomes.
Key words: crime, composite indicator, Ward’s method, Moran’s statistics, small areas
Submitted: 2025-10-26, Reviewed: 2025-12-15, Accepted: 2026-01-05, Published: 2026-01-12
Panel redakcyjny
Umożliwia przesyłanie artykułów naukowych
oraz ich recenzowanie i redagowanie.