Etyka w cieniu ekonomii – nowy pragmatyzm
Artur Kuchciński
ORCID: 0000-0002-0716-3836
akuchcinski@stans.edu.pl
Staropolska Akademia Nauk Stosowanych w Kielcach
Andrzej Palej
ORCID: 0009-0002-8619-1284
andrzej.palej@stans.edu.pl
Staropolska Akademia Nauk Stosowanych w Kielcach
Krzysztof M. Krusiec
ORCID: 0009-0001-1551-9679
krzysztofkrusiec@gmail.com
Staropolska Akademia Nauk Stosowanych w Kielcach
Anna Górska
ORCID: 0000-0003-3858-3339
annagorska@vp.pl
Staropolska Akademia Nauk Stosowanych w Kielcach
Radosław Harabin
ORCID: 0000-0002-5180-5840
r.harabin@stans.edu.pl
Staropolska Akademia Nauk Stosowanych w Kielcach
Grzegorz Wilk-Jakubowski
ORCID: 0000-0002-3906-4103
gwj@stans.edu.pl
Staropolska Akademia Nauk Stosowanych w Kielcach
DOI: 10.26366/PTE.ZG.2025.288
Download (pdf)
Cytowanie: Kuchciński, A., Palej, A., Krusiec, K.M., Górska, A., Harabin, R., Wilk-Jakubowski, G. (2025). Etyka w cieniu ekonomii: nowy pragmatyzm. Zeszyty Naukowe Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w Zielonej Górze, 23, s. 101-120. DOI: 10.26366/PTE.ZG.2025.288
KODY JEL: A13, P4, I3, F6, J3Artykuł dotyczy włączania wymiaru etycznego do analizy ekonomicznej w warunkach globalizacji i gospodarki cyfrowej oraz oceny przydatności koncepcji „nowego pragmatyzmu” G.W. Kołodki. Celem artykułu jest określenie, w jakim stopniu „nowy pragmatyzm” stanowi spójny i aplikowalny aparat teoretyczno-polityczny umożliwiający korygowanie współczesnych zawodności rynku (informacyjnych, środowiskowych i dystrybucyjnych) oraz ograniczanie nierówności. W oparciu o krytyczny przegląd literatury z elementami scoping review pokazano, że miary oparte wyłącznie na PKB są niewystarczające, większą użyteczność dla polityki publicznej zapewnia łączenie panelowych wskaźników dobrostanu (np. OECD) z metrykami trwałości (ANS, GPI, Ecological Footprint). Wyniki wskazują na potrzebę „policy mixu” łączącego narzędzia dystrybucyjne, regulacje informacyjne/cyfrowe i instrumenty środowiskowe, osadzone w transparentnych ramach etycznych i instytucjonalnych. Jednocześnie zidentyfikowano ograniczenia operacjonalizacyjne i ryzyko nadmiernej normatywności.
Słowa kluczowe: ekonomia, pragmatyzm, kryzys, przedsiębiorczość, rewolucja
Ethics in the shadow of economics – new pragmatism
The article addresses the integration of ethical dimensions into economic analysis in the context of globalization and the digital economy, as well as the assessment of the applicability of Grzegorz W. Kołodko’s concept of “New Pragmatism.” The aim is to determine to what extent New Pragmatism constitutes a coherent and applicable theoretical–policy framework that enables the correction of contemporary market failures (informational, environmental, and distributive) and the reduction of inequalities. Based on a critical literature review with elements of a scoping approach, the study demonstrates that GDP-based measures are insufficient, greater policy relevance is provided by combining panel-type well-being indicators (e.g., OECD frameworks) with sustainability metrics (ANS, GPI, Ecological Footprint). The findings highlight the need for a “policy mix” integrating distributive instruments, digital/information regulations, and environmental tools, embedded in transparent ethical and institutional frameworks, while also identifying operational limitations and the potential risk of excessive normativity.
Key words: economics, pragmatism, crisis, entrepreneurship, revolution
Submitted: 2025-07-28, Reviewed: 2025-08-30, Accepted: 2025-10-22, Published: 2025-11-03
Panel redakcyjny
Umożliwia przesyłanie artykułów naukowych
oraz ich recenzowanie i redagowanie.